Khuyaq tinki kayqa runakunapura sunqumanta tinkiyninmi, khuyapayay, wakpa kawsayninta hamutay panpachay pampachaq kay, atinisqa kay ima yuyaykunapi sayarisqa. Paqarisqanchikmanta pacha, uywaqninchikkunawan —mamanwan, taytawan utaq pi qhawariqninchikwanpas— tinkikunata sayachiyta qallarinchik, amparasqa, khuyasqa ima kawsayta munanchik runakaypi kawsayta allintapuni maskananchikpaq.
Mitawanqa wiñanchikmi, hinaspan musuq runakunawan tinkuyta qallarinchik: amigokunawan, wayllukusqanchikkunawan, yananchikkunawan ima. Kay tinkuykunaqa khuyaq tinkimanmi tukupunman, yupaychaywan, atinisqa kaywan hinaspa allin rimanakuywan sayachisqa kaqtinqa.
Pipas manaraq ukhu tinkiyta sayachichkaspa allin riqsiyqa, iskaynin runakuna chay tinkiypi allin tarikuspa kawsanankupaqmi yanapan.
Allin masichakuyqa kikiykiwan chaynallataq huk runawanpas hawka, thak tarikunaykiman apasunkim. Qasi kawsaypi, yupaychanakuypi, hukpa kayninpi churakuypi chaynallataq rimanakuypi ima sayarisqam kachkan. Kayjina masichakuypiqa, iskayninkum uyarisqa, chaninchasqa sientenkuku, chaynallataq kikinku kankuman mana pinqachisqa utaq ñit'isqa kayta manchakuspa. Allin masichakuyqa wiñanaykipaqmi kallpanchasunki, mana pimanpas watasunkichu nitaq ima valeq kasqaykimantapas iskayrayachisunkichu.
❌ Manam kikillanchu. Ima munanakuy masichakuypas kanmanmi mayqan runawanpas sunquymanta t'inkisqa kanki chaywan: aswan allin amikuykiwan, wawqiykiwan/panaykiwan, yachachiqniykiwan utaq uywaykiwanpas.
❌ Manam obligatoriochu kanchu wayllunakuy, munapayay utaq yuquy munay chalkasqa kaynin. Aswanqa, wankurisqa munanakuy masichakuyqa chay sunquymanta kaqtam hap'in, ichaqa munanakuyta, munapayayta chaynallataq aswan ukhumanta kawsay qunakuy munaytapas hap'illantaqmi.
👁 Rikch'ariy, manam llapan wankurisqa munanakuy masichakuykunachu qallariyninmantapacha sunquymanta munanakuy kanku, ichaqa konfiansapi chaynallataq munanakuypi sayarichisqa kanankum.
🙌 Iskayninkum yupaychanakuyta, rimanakuyta chaynallataq hukpa kayninpi churakuyta qunakunku, ichaqa kawsayninchikpiqa sapankam hukjina kaqta hunt'anku.
Allin tapukuy! Munakuyqa achka rikch'aqpi sientikuy hinaspa kawsakuy atin.
Mana huklla definicionchu kan, ichaqa riqsiyta yanapaq wakin señalkuna kan:
Wakin kutipiqa ancha chanin runaman ukhu munakuyhina sientikun: tayta-mamaykikuna, aswan allin masiyki
utaq parejayki.
Wakin kutipiqa kallpayuq hinaspa pasionalmi, chay runawan sapa kuti qayllapi kay munaywan.
Huk kutipiqa aswan hawka, hap'ipakuy, yupaychay hinaspa sunquwan tinkuypi sayaqmi.
Cuidado, uyariy hinaspa sapa punchaw yanapakuypi uchuy gestokunawanpas rikuchikun. Imaynata kawsanki chaymanta
mana qhawaspa, chiqaq munakuyqa iskaynin runakuna cuidakuyta munasqankumanta rimaymi. Munakuyqa mana
manipulanchu, manataq pisiyachisunkichu. Yapaymi, manan qichuychu.
Kichasqa sunquwan hinaspa khuyapayaywan uyarisunki. Manam huchachasunkichu, hamutasunkim hinaspa qamwan kuska allichayta maskan.
Sutita hinaspa chiqaqllata emosyonninkunata willasunki. Mana kirispa imayna tarikusqanta willasunki, qampas chayllatataq rurayta atinki.
Allin rimanakuytam ruran. Imapas chuya kananpaq riman mana pitapas kirispa. Manam pipas atipayta maskanchu, aswanqa iskayninkum hamutanakuyta munanku.
Allin kawsayniykitam qhawarin. Qampaq hinaspa imayna tarikusqaykipaqmi llakikun/qhawarikun.
Saywakunaykita yupaychan. Manaraq imatapas ruwachkaspa ari ninaykitapunim maskan, manataqmi haykaqpas mana munasqaykita ruranaykipaq tanqasunkichu.
Iskayninku khuyaq responsabilidadniyuq kanku. Rurasqankuna qampi imayna tupasqanpim yuyayman.
Mawka waylluna masinkunamanta ancha millayta riman
Astawan yachay
Imapas sasachakuy kaqtinqa qamtapunim huchachasunki
Astawan yachay
Mana huchanta riqsikuyta munanchu nitaq pampachaykuway niyta atinchu
Astawan yachay
Saywakuna churakusqaykiqa phiñachinmi
Astawan yachay
Sapa kutim qamllapaq pacha kapun
Astawan yachay
Rurayninkuna rurayta utaq runakuna watukuyta harkasunki
Astawan yachay
Kay sananchakunaqa manam akllakuyllachu, munasqanchikman hinalla qawanapaqchu; aswanqa kikin sapillanmi mayqan masichakuypas allin kawsaypi chaynallataq hawka puririnampaq.

Mana llapan runakunaqa munakuy tinkuykuna munankuchu icha necesitankuchu. Munakuy hinaspa
tinkunakuy formasqa munakuy tinkuymanta hinaspa sexomanta hawapi kanpas. Astawan yachanaykipaq sexualidad imaymana kay
seccionniykuta qhawariy.
Tinkuyniykipi maltrato, kamachiy, manchakuy utaq violencia kaptinqa, manan munakuychu.
Abusuyuqmi. Yanapata maskhay hinaspa qanmanta cuidakuy. Mana riesgoyuq kayniyki aswan ñawpaqmi.
Yanapayta munaspaqa kay yupaykunata apaykachay:
Linea 100-man waqyay, Chat 100wan rimanakuy utaq aswan qaylla Centro de Emergencia Mujer nisqaman riy
Kaypi tapukuykunaykita saqiy